Cuộc chiến chip bán dẫn giữa các cường quốc thế giới!

Chip bán dẫn – trái tim của nền kinh tế số, đang là động lực thúc đẩy những đổi mới đột phá trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Sự phụ thuộc vào sản phẩm nhỏ bé này đã trở nên rõ nét hơn bao giờ hết khi đại dịch Covid-19 làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi chip bán dẫn trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các cường quốc trên thế giới.

Tầm quan trọng của chip bán dẫn

Chip bán dẫn có thể thực hiện nhiều chức năng khác nhau. Ví dụ, chip nhớ có khả năng lưu trữ dữ liệu và được giao dịch như hàng hoá trong khi chip logic đảm nhiệm việc chạy chương trình và hoạt động như “bộ não” của thiết bị (phức tạp và đắt đỏ hơn chip nhớ).

Theo Bloomberg, việc sở hữu những “siêu chip” như H100 của Nvidia đã gắn liền với vận mệnh của nhiều gã khổng lồ công nghệ như Google và Microsoft trong cuộc đua xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ nhằm dẫn đầu lĩnh vực AI đang "nóng" hơn bao giờ hết. Không những vậy, chip bán dẫn cũng đóng vai trò quan trọng trong rất nhiều thiết bị của đời sống hàng ngày, từ điện thoại, máy tính, TV cho đến ô tô…

Mỹ là cái nôi của công nghệ bán dẫn hàng đầu thế giới, nhưng hiện nay, Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc lại đang dẫn đầu trong sản xuất chip. Trong khi đó, với tư cách là thị trường tiêu thụ linh kiện điện tử lớn nhất, Trung Quốc không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài mà còn nuôi tham vọng trở thành một cường quốc sản xuất chip hàng đầu.

Điều đó đã khiến Mỹ triển khai nhiều biện pháp để kiềm chế tham vọng của Trung Quốc. Ngoài ra, Mỹ cũng tăng cường đầu tư để giảm bớt sự phụ thuộc vào một số cơ sở sản xuất ở Đông Á.

Cũng theo Bloomberg, ngành sản xuất chip ngày càng tập trung vào một số ít "ông lớn" nắm giữ công nghệ tiên tiến hàng đầu. Việc xây dựng một nhà máy hiện đại mới đòi hỏi khoản đầu tư khổng lồ lên đến hàng chục tỷ USD và nhiều năm để hoàn thành. Để đảm bảo hiệu quả kinh tế, các nhà máy này phải hoạt động liên tục 24/7.

Do đó, chỉ có những tập đoàn khổng lồ như TSMC, Samsung và Intel mới đủ tiềm lực để tham gia cuộc chơi này. Trong đó, TSMC và Samsung, với vai trò là các "xưởng đúc" hàng đầu, đang cung cấp dịch vụ sản xuất chip cho hầu hết các công ty công nghệ trên thế giới.

Về phần mình, Intel đang có phần hụt hơi so với hai đối thủ trong cuộc đua bán dẫn bất chấp nỗ lực của hãng trong việc hiện thực hoá kế hoạch trở thành nhà sản xuất chip theo hợp đồng hàng đầu thế giới.

Cuộc chiến chip bán dẫn

Theo dữ liệu của Bloomberg, Trung Quốc dự kiến chi tới 142 tỷ USD cho lĩnh vực chip bán dẫn. Tuy nhiên, các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn phải dựa vào công nghệ cốt lõi từ Mỹ và các quốc gia khác. Hơn nữa, khả năng tiếp cận các thiết bị sản xuất chip tiên tiến (được thiết kế và sản xuất ở nước ngoài) của họ đang ngày càng bị thu hẹp, khiến việc tự chủ hoàn toàn trong lĩnh vực này vẫn còn là một thách thức lớn.

Mỹ đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn vào năm 2023 đối với các loại chip và thiết bị sản xuất chip tiên tiến nhất để ngăn Trung Quốc phát triển siêu máy tính và công nghệ AI.

Tuy gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ sản xuất chip kém tiên tiến hơn – quang khắc cực tím sâu (DUV) nhưng Trung Quốc vẫn kịp tích trữ được một lượng lớn thiết bị này trước khi lệnh hạn chế xuất khẩu của các quốc gia khác có hiệu lực.

Các công ty công nghệ hàng đầu của Trung Quốc bao gồm Huawei đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen thương mại và không được phép mua phần cứng, phần mềm và dịch vụ từ các nhà cung cấp của Mỹ.

Đứng trước thách thức từ các lệnh trừng phạt, Huawei đã thể hiện tinh thần đổi mới đáng kinh ngạc. Công ty không chỉ xây dựng một mạng lưới sản xuất chất bán dẫn hiện đại trên toàn quốc mà còn liên tục nâng cao năng lực công nghệ.

Năm 2023, một cột mốc đáng chú ý đã được thiết lập khi Huawei ra mắt chiếc smartphone được trang bị chip 7nm, thể hiện nỗ lực không ngừng của hãng trong việc vượt qua các rào cản công nghệ.

Bên cạnh việc kìm hãm Trung Quốc, Mỹ đã thông qua Đạo luật CHIPS và Khoa học năm 2022, dành hàng chục tỷ USD để thúc đẩy ngành sản xuất chip bán dẫn trong nước.

Với sự phát triển chóng mặt của ngành công nghiệp bán dẫn, ngoài Mỹ và Trung Quốc, nhiều quốc gia và khu vực khác cũng đang không ngừng tăng cường đầu tư vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển, sản xuất dẫn để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Liên minh châu Âu (EU) đang dồn nguồn lực đáng kể vào việc tái thiết ngành công nghiệp chip bán dẫn. Với kế hoạch đầu tư lên tới 46,3 tỷ USD, cùng với các khoản đầu tư bổ sung từ khu vực tư nhân, EU đặt mục tiêu tăng gấp đôi thị phần toàn cầu của mình lên 20% vào năm 2030. Ước tính tổng số vốn rót vào lĩnh vực này sẽ vượt quá 108 tỷ USD, cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ các khu vực khác và mở rộng năng lực sản xuất chip bán dẫn của EU.

Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang lên kế hoạch chi hàng tỷ USD để thúc đẩy ngành chip bán dẫn trong nước. Trong khi các doanh nghiệp Nhật Bản nổi tiếng với thế mạnh thiết kế các thiết bị sản xuất chip hàng đầu thế giới, hai gã khổng lồ Samsung và SK Hynix của Hàn Quốc được đánh giá là những nhà cung cấp chip nhớ hàng đầu toàn cầu.

Vào tháng 2 năm ngoái, Ấn Độ đã phê duyệt khoản đầu tư trị giá 15,2 tỷ USD vào các nhà máy chế tạo chất bán dẫn, bao gồm đề xuất của Tập đoàn Tata nhằm xây dựng cơ sở sản xuất chip lớn đầu tiên của quốc gia này.

Trong một động thái chiến lược nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, Ả Rập Xê Út đang xem xét một khoản đầu tư lớn vào lĩnh vực sản xuất chip bán dẫn. Đây được xem là bước đi quan trọng để quốc gia này gia nhập chuỗi cung ứng công nghệ cao và giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ.