Muôn hình im lặng

Mặc sát và Ma sói là hai bộ phim thuộc hai thể loại khác nhau, lấy bối cảnh ở hai đất nước, hai thời kỳ, truyền tải hai câu chuyện riêng biệt. Nhưng hai bộ phim đều gây ấn tượng bởi tầng ý nghĩa về sự im lặng.

Mặc sát (A Place Called Silence) là phim điện ảnh Hoa ngữ, nắm vị trí top 1 BXH phim điện ảnh được xem nhiều nhất tại Việt Nam ngay khi vừa ra mắt trên nền tảng Netflix.

Phim xoay quanh câu chuyện của Trần Ngữ Đồng (Vương Thánh Địch) - nữ sinh trung học bị bắt nạt tàn nhẫn tại trường. Mẹ cô - Lý Hàn (Trương Quân Ninh) - đã nỗ lực bảo vệ con gái nhưng vẫn không thể cứu cô khỏi "địa ngục" học đường.

Sự im lặng và thờ ơ của môi trường học đường đã tạo điều kiện cho bạo lực leo thang, dẫn đến bi kịch tốt cùng.

Ma sói (Family Pack) lại là một bộ phim của Pháp, thuộc dòng phim hài. Phim kể về quá trình xuyên không của một gia đình thông qua trò chơi ma sói. Họ du hành ngược thời gian về một ngôi làng thời trung cổ và phải lật mặt được ma sói để có cơ hội về nhà.

Khác với sự thẳng thừng trong Mặc sát, Ma sói lại khéo léo hé lộ cội nguồn cho bi kịch của dân làng, chính là sự im lặng.

Sự im lặng hèn mọn của xã hội

Thế giới trong Mặc sát là không gian của rất nhiều sự im lặng. Đó là sự im lặng bẩm sinh, im lặng vì sợ hãi, im lặng ngầm đồng ý, im lặng của thù hận và còn cả lựa chọn im lặng của những người tốt.

Trần Ngữ Đồng bị câm bẩm sinh. Ngoài việc thường xuyên bị mẹ đánh - cách dạy dỗ "cho roi cho vọt" ăn trong tiềm thức của phụ huynh châu Á, cô còn phải chịu sự tra tấn của bạn học bằng những thủ đoạn tàn nhẫn. Cho đến ngày cô bé đứng lên phản kháng.

Bà Lý Hàn, mẹ của nhân vật chính, là người phụ nữ khốn khổ. Khó nói rõ rằng bà là người tốt hay xấu. Bà che giấu việc con gái đã làm, im lặng khi bị tra hỏi về sự biến mất của những kẻ đã bắt nạt con gái mình cũng như như những nạn nhân xấu số khác.

Thậm chí, bà còn ngăn cản con gái cứu mạng người khác.

Xét đến việc Lý Hàn không liên quan tới thảm án do bạo lực học đường, thì thực tế bà cũng sai khi im lặng. Đó là sự im lặng xuất phát từ sợ hãi và ích kỷ.

Những người xung quanh như làng xóm, thầy cô cũng chưa bao giờ lên tiếng về những đứa trẻ. Đó là bà chủ nhà biết Ngữ Đồng bị bạo hành, nhưng chỉ coi đó là câu chuyện để nắm thóp được bà Lý. Đó là những giáo viên, học sinh lựa chọn làm thinh, dù chứng kiến thi thể đeo vòng hoa hồng rơi xuống. Đó là tên hiệu trưởng dung túng cho con gái mình gây nên tội ác.

Thế giới sẽ tồi tệ hơn khi người tốt im lặng.

Biên kịch đã khiến một chủ đề không hề mới về bạo lực học đường và sự im lặng đầy hèn mọn trở nên nhức nhối một lần nữa. Bộ phim gợi nhắc cho khán giả về The Glory và Silenced của Hàn Quốc - cũng là những bộ phim nơi tội ác bị che mờ bởi sự im lặng của người ngoài cuộc.

Nội dung nặng đô kết hợp với phần hình ảnh được chăm chút, không khó hiểu khi Mặc sát thu hút được sự quan tâm của khán giả Việt.

Tiếng cười sâu cay về những kẻ làm thinh

Ma sói đưa khán giả trở về thời kỳ mà phụ nữ không được coi trọng, tiếng nói của tầng lớp thống trị là tối cao và người đồng tính thì không được phép tồn tại.

Phim đưa chúng ta vào góc nhìn châm biếm sâu cay về sự im lặng của người dân trong xã hội trung cổ.

Gia đình Vassier tới từ hiện đại, họ không thể chấp nhận được những điều sai trái trên, nhất là người mẹ Marie Vassier (Suzanne Clément).

Bà Marie tức tối khi bị những tên lính canh gọi là “con điếm” một cách rất...bon mồm. Bà sốc khi một người 17 tuổi chưa kết hôn bị coi là phù thủy. Bà bất bình khi người phụ nữ bị chồng đánh tới chảy máu một cách vô cớ, nhưng người này lại coi là điều hiển nhiên.

Bà Marie lên tiếng vì phụ nữ, bênh vực phái yếu. Nhưng kết quả, bà bị tống vào tù và nhận án thiêu sống vì biết viết, biết tiếng Anh và xúi người khác ly hôn.

Những người phụ nữ ở ngôi làng này chỉ biết im lặng, bởi họ không được tự do suy nghĩ và quyết định.

Linh mục, chồng, cha và tướng quân... miễn là đàn ông, lời nói của họ đều là tối cao. Còn Piero (Bruno Gouery) - chàng đồng tính đầy tài hoa - phải giấu đi bản ngã của mình, đổi tên, che giấu thân phận. Nhưng Piero lại là người duy nhất không rơi vào lối mòn im lặng, nhiều lần lên tiếng giúp đỡ nhà Vassier.

Cái hay của trò chơi ma sói là sự phán đoán cái ác chực chờ mỗi đêm của phe dân, ai cũng có thể là sói đội lốt người. Đặt dưới một xã hội mà lời của tầng lớp thống trị là tối thượng thì phe sói có lợi thế lớn.

Tướng quân (Grégory Fitoussi thủ vai) chưa bao giờ bị người dân nghi ngờ, bởi hắn nhân danh cho chính nghĩa. Hắn luôn hỏi ý kiến người dân mỗi khi chuẩn bị chém đầu ai đó thị chúng.

Mọi sự phản kháng của nạn nhân cũng không có tác dụng. Kể cả khi hắn biết giết nhầm người, thì người dân cũng chỉ biết im lặng nhìn nhau. Đám đông chỉ biết hùa theo lời ra lệnh tối cao này góp phần quan trọng cho sự xuất hiện của con ma sói cuối cùng.

Thông điệp chính của Ma sói vẫn là tình cảm gia đình, là câu chuyện tình yêu của người bố, người mẹ đơn thân, của những đứa con riêng khác màu da, là sự day dứt nhiều năm vì căn bệnh mất trí nhớ giữa cha và con.

Thế nhưng sự im lặng vẫn được cài cắm khéo léo, những miếng hài chất lượng góp phần làm rõ hậu quả của sự im lặng trên, truyền tải tới khán giả thông điệp: Dám đấu tranh vì chính mình và những người xung quanh.

Mặc sát hay Ma sói là những bộ phim có nhiều điểm sáng. Bỏ qua những thiếu sót đáng tiếc, hai bộ phim vẫn chứng tỏ được sức hấp dẫn riêng biệt, giúp khán giả chiêm nghiệm nhiều thông điệp có giá trị về cuộc sống.