DeepSeek đánh bại ChatGPT chỉ sau một tuần ra mắt mô hình AI mới, thách thức các "gã khổng lồ" và làm chao đảo thị trường phần cứng AI.
Một tuần sau khi ra mắt mô hình mới, DeepSeek, ứng dụng trợ lý AI đến từ Hàng Châu, Trung Quốc, đã vượt qua cả ChatGPT và chiếm vị trí số 1 trên bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí.
Giới phân tích nhận định đây là “khoảnh khắc mang tính bước ngoặt” của ngành AI, nhất là khi DeepSeek chứng tỏ khả năng cạnh tranh rất cao dù gặp không ít trở ngại về nguồn lực.
“Rung chuyển” thế giới AI
DeepSeek là startup được tách ra từ quỹ đầu cơ High Flyer-Quant do Liang Wenfeng sáng lập. Vào ngày 20/1, công ty này công bố mô hình AI mới mang tên R1, bất ngờ đạt thành tích vượt trội trong nhiều tiêu chuẩn đánh giá tư duy toán học, khả năng lập trình và suy luận logic.
Không chỉ vượt mặt một số mô hình của OpenAI, R1 còn thể hiện lợi thế ấn tượng về chi phí. Theo TechCrunch, tổng tiền huấn luyện mô hình R1 chỉ tốn khoảng 5,6 triệu USD, trong khi các công ty AI hàng đầu hiện nay phải chi hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD. Điều này khiến giới đầu tư băn khoăn về mức định giá thực sự của chuỗi cung ứng AI.
Việc DeepSeek đạt hiệu quả ngang, hoặc thậm chí vượt, một số mô hình cạnh tranh với chi phí thấp hơn hàng chục lần đã làm lung lay lòng tin vào những doanh nghiệp cung cấp phần cứng và dịch vụ AI.
Cổ phiếu của nhiều “ông lớn” công nghệ cũng sụt giảm; điển hình, công ty chuyên sản xuất chip AI Nvidia mất 24% chỉ trong một phiên giao dịch, tương đương gần 600 tỷ USD giá trị thị trường.
Mặc dù đội ngũ DeepSeek phải đối mặt với những hạn chế về công nghệ và nguồn lực, họ vẫn tạo nên thành công với R1. Theo nhận định từ một số chuyên gia, chính sức ép về tài nguyên đã thúc đẩy startup này tìm hướng tối ưu hiệu suất và chia sẻ nguồn lực.
Đội ngũ kỹ sư xuất thân từ mảng giao dịch tài chính của High Flyer-Quant hiểu rất rõ cách “vắt kiệt” sức mạnh của những dòng chip thế hệ cũ, thay vì phụ thuộc tuyệt đối vào các dòng chip tiên tiến nhất.
“Mô hình tối ưu GPU của DeepSeek mang lại năng suất đáng kinh ngạc. Chỉ với kỹ thuật và tư duy đúng đắn, họ vẫn đạt được thành tựu AI vượt bậc mà không cần đến siêu chip”, một chuyên gia AI chia sẻ với Financial Times.
Kẻ thay đổi cuộc chơi
Sự thành công bất ngờ của DeepSeek cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Neal Khosla, CEO của Curai, hoài nghi về con số 5,6 triệu USD mà DeepSeek công bố, cho rằng có thể đó chỉ là “chiêu trò” để lôi kéo người dùng và giảm mức độ cạnh tranh.
Ở chiều ngược lại, nhiều tên tuổi có ảnh hưởng trong giới đầu tư và công nghệ lại dành lời khen có cánh cho DeepSeek. Nhà đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen nhận định DeepSeek là “một trong những đột phá ấn tượng nhất” mà ông từng thấy. Việc xuất hiện các mô hình AI giá rẻ, hiệu suất cao càng thúc đẩy các hệ thống huấn luyện không ngừng sáng tạo, đáp ứng nhu cầu AI đang bùng nổ.
Bên cạnh đó, Trưởng bộ phận AI của Meta Yann LeCun nhấn mạnh DeepSeek được hưởng lợi lớn từ mã nguồn mở, như PyTorch hay Llama. “Khi họ có ý tưởng mới và công bố chúng, cả cộng đồng AI đều nhận được lợi ích”.
Không lâu sau khi R1 ra mắt, ứng dụng trợ lý AI của DeepSeek vươn lên dẫn đầu App Store, vượt qua ChatGPT, động thái chứng tỏ sức hút to lớn của mô hình này trên thị trường.
Các chuyên gia tài chính cho rằng DeepSeek đã phá vỡ thế độc quyền của một vài công ty công nghệ khổng lồ. Khi một startup có thể phát triển mô hình AI vượt trội với chi phí thấp, câu hỏi đặt ra là: Liệu những khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI có còn cần thiết, hay ngành này sẽ dịch chuyển sang hướng tối ưu hơn?
So với DeepSeeek, những tên tuổi sừng sỏ như OpenAI, Meta hay Google vẫn nắm nhiều ưu thế về dữ liệu, quy mô hạ tầng, cũng như chất lượng mô hình ở các bài kiểm tra nâng cao. Tuy vậy, khả năng thu hẹp khoảng cách về tốc độ, tư duy và nhất là chi phí của DeepSeek đang khiến các “ông lớn” này phải nhìn lại chiến lược của mình.
AI rẻ hơn, nhanh hơn
Các chuyên gia nghiên cứu nhận định thành công của DeepSeek là dấu hiệu cho thấy AI đang bước vào giai đoạn “bình dân hóa” – nơi chi phí huấn luyện giảm mạnh, tài nguyên tính toán dễ tiếp cận hơn và sự chia sẻ trong cộng đồng mã nguồn mở trở thành động lực lớn thúc đẩy tiến bộ.
Đặc biệt, R1 được cho là áp dụng cơ chế “tự huấn luyện”, giảm bớt sự phụ thuộc vào dữ liệu gắn nhãn thủ công. Điều này có thể mở đường cho AI tiến tới giai đoạn “tự bùng nổ”, được hiểu nôm là AI tự cải tiến và tạo ra thế hệ mô hình mới.
Tuy vậy, vẫn còn những giới hạn về nội dung mà mô hình có thể xử lý, do chính sách kiểm duyệt trong một số môi trường nhất định. Một số thử nghiệm cho thấy R1 từ chối trả lời những chủ đề quá nhạy cảm, với thông báo “nằm ngoài phạm vi hiện tại”.
Trong tương lai, lĩnh vực AI hứa hẹn không còn là sân khấu riêng của một vài gã khổng lồ công nghệ, mà trở nên đa dạng hơn với nhiều tay chơi cùng nhau cạnh tranh và phát triển. Hạn chế nguồn lực hay thiết bị hóa ra lại là động lực để các startup như DeepSeek nảy sinh phương pháp mới, tạo bước đột phá.
DeepSeek có thực sự là “đối thủ đáng gờm nhất” của ChatGPT về lâu dài hay không, vẫn còn chờ thời gian chứng minh. Song, không thể phủ nhận rằng họ đang góp phần định hình lại trật tự AI truyền thống, hứa hẹn một tương lai sôi động và khó lường hơn bao giờ hết.