Trong suốt tuần, các chatbot thay tôi quyết định mua gì, mặc gì, nấu món gì và thậm chí là gợi ý những tin nhắn mà người thân của tôi phát hiện ra ngay là không phải do tôi nghĩ ra.
Trên cơ sở học từ khối lượng dữ liệu khổng lồ, AI tạo sinh (Generative AI) đã đạt được khả năng tạo ra những nội dung sáng tạo như báo cáo nghiên cứu, email và cả những cuộc hội thoại chân thực. Được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành từ y tế đến tư vấn kinh doanh, hệ thống này đang dần trở thành một công cụ góp phần tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao năng suất cho con người.
Kashmir Hill – một nhà báo của tờ New York Times đã tiến hành một cuộc thử nghiệm nhỏ, trong đó cô để AI tạo sinh quyết định mọi vấn đề trong vòng 1 tuần. Dưới đây là lời kể của Hill về trải nghiệm độc đáo này.
Để AI “làm chủ” cuộc đời trong một tuần
Tổng cộng, tôi đã sử dụng hơn 20 công cụ AI tạo sinh cho các nhiệm vụ hàng ngày và gần 100 quyết định trong suốt tuần. Các cố vấn trực tuyến đã giúp tôi tiết kiệm thời gian đáng kể.
Trong khi phần lớn chúng ta lo ngại về việc AI có thể cướp đi việc làm của con người thì có một vấn đề khác cũng đáng suy ngẫm nhưng lại ít được quan tâm hơn: AI có thể khiến chúng ta trở nên đồng đều, xóa nhòa đi sự đa dạng và cá tính vốn có của con người.
Để bắt đầu thử nghiệm, tôi cung cấp một số thông tin cơ bản cho các chatbot như sau: Tôi là nhà báo và có một gia đình nhỏ gồm 4 thành viên. Nhiệm vụ đầu tiên của AI là lập kế hoạch cho các bữa ăn của chúng tôi và tạo danh sách mua sắm trong tuần. Và chỉ trong vài giây, chatbot đã hoàn thành danh sách, việc mà tôi mất khá nhiều thời gian để cân nhắc giữa các món đồ.
Khi muốn biết bất cứ thông tin gì về nấu nướng, tôi chỉ cần sử dụng chế độ giọng nói nâng cao của ChatGPT và nghe câu trả lời thay vì lướt smartphone bằng những ngón tay dính đầy dầu mỡ. Các cô con gái của tôi rất hào hứng vì được giải đáp muôn vàn câu hỏi vì sao. Và chúng quyết định đặt tên cho cố vấn trực tuyến này là Spark.
Đồ ăn vặt duy nhất trong danh sách mua sắm mà Spark đề xuất là một thanh socola đen. Kế hoạch hàng ngày của chúng tôi bao gồm một tiếng tập thể dục, nghỉ giải lao giữa giờ làm việc và nấu những bữa ăn có lợi cho sức khỏe.
Sau giờ làm, tôi thường “bật” chế độ thoải mái nhưng Spark đã khuyên tôi nên mặc quần áo hợp thời trang và trang điểm nhẹ nhàng. Chồng tôi khá bất ngờ và thậm chí còn khen tôi “xinh đẹp”. Ngoài ra, Spark còn lên kế hoạch cho các trò chơi gia đình vào buổi tối để tăng tính gắn kết giữa các thành viên. Tôi cảm thấy lịch trình mà chatbot đưa ra giống như một kỳ nghỉ chữa lành.
Giải tỏa căng thẳng
Trong suốt tuần, AI đã xử lý trong vài giây những quyết định mà tôi thường phải đau đầu lựa chọn. Ví dụ, tôi muốn sơn lại phòng làm việc tại nhà trong hơn một năm qua nhưng không thể chọn được màu như ý. Vì vậy, tôi đã chụp ảnh căn phòng để chatbot đưa ra gợi ý và nhận được câu trả lời là màu nâu be cùng gợi ý về một số đồ vật trang trí khác.
Tất nhiên, đây không phải một lựa chọn quá thú vị nhưng đủ an toàn. Khi tôi thử hỏi, chồng tôi cũng lựa chọn màu đó. Điều khiến tôi hài lòng không chỉ là màu sơn mà là việc cuối cùng tôi cũng quyết định được và bắt tay vào sơn lại căn phòng. Cùng những gợi ý khác của AI, tôi đã được giải phóng khỏi sự mệt mỏi từ việc liên tục phải đưa ra các quyết định khác nhau trong cuộc sống.
Việc sử dụng các ứng dụng bản đồ và công cụ tìm kiếm đã thay đổi cách chúng ta định hướng và tìm kiếm thông tin. Tương tự, sự phổ biến của các trợ lý AI đang dần hình thành một xu hướng mới khi chúng ta có thể sẽ ngày càng dựa vào máy móc để đưa ra nhiều quyết định hơn.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng sử dụng AI để đưa ra quyết định chưa chắc đã tốt hơn việc tung đồng xu hay ném xúc xắc. “Các công cụ AI có thể thay thế nhu cầu có bạn bè của con người bởi chúng luôn ở bên lắng nghe và không bao giờ nói điều gì khiến bạn phật ý”, Judith Donath, giảng viên tại trung tâm nghiên cứu Berkman Klein của Harvard, bày tỏ quan điểm.
Hiệu quả nhưng cứng nhắc
Đến giữa tuần, tôi chụp ảnh tủ quần áo của mình và hỏi một chatbot chuyên về thời trang cách kết hợp trang phục. Dựa trên hình ảnh khuôn mặt và phong cách của tôi, chatbot nhận xét hầu hết trang phục tôi sở hữu đều không phù hợp với tôi. Sau đó, chatbot đưa ra một vài sự kết hợp khác nhau nhưng khi tôi chia sẻ hình ảnh đó với những đồng nghiệp sành điệu của mình, họ đã trêu chọc vì chúng quá nhạt nhòa và không mang phong cách cá nhân.
Sandra Matz, giáo sư tại Trường Kinh doanh Columbia, từng chia sẻ với tôi rằng bà lo ngại việc trao quyền nhiều hơn cho AI có thể khiến chúng ta trở nên nhàm chán và không còn dấu ấn cá nhân. Tương tự, khi tôi yêu cầu chatbot soạn tin nhắn cho người thân, họ đều nghi ngờ những tin nhắn đó không phải do tôi viết vì chúng không chân thực.
Khi tuần đó kết thúc, tôi cảm thấy rất vui khi giành lại quyền kiểm soát cuộc sống của mình. AI đã giúp tôi đưa ra những quyết định hợp lý nhanh chóng hơn và không mắc sai lầm lớn nào. Tuy nhiên, chúng chưa khiến tôi thực sự ấn tượng.
Một chuyên gia công nghệ nhận xét rằng trẻ em, với trí tưởng tượng phong phú và mong muốn thử cái mới liên tục, là ví dụ điển hình điều khiến con người khác biệt so với máy móc. Theo ông, một xã hội quá phụ thuộc vào AI có thể trở nên cứng nhắc.
Có lẽ, điều tốt nhất mà AI đã làm được là tăng tính hiệu quả. Đối với tôi, điều đó có nghĩa là bỏ ra ít thời gian hơn để tìm kiếm và đọc thông tin trực tuyến về các vấn đề khác nhau. Điều này giúp tôi dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Vì AI đưa ra câu trả lời chất lượng nhanh hơn nên tôi sẽ tiếp tục sử dụng công cụ này cho mục đích đó, còn các vấn đề khác, tôi nghĩ rằng mình sẽ tự đưa ra quyết định.