Phim truyền hình thành công ở miền Bắc, sao chưa thể chinh phục khán giả miền Nam?

Tác phẩm truyền hình Độc đạo của Trung tâm phim truyền hình Việt Nam (VFC) khép lại hành trình 36 tập phim trong sự hụt hẫng của khán giả. Phim thu hút sự chú ý lớn ở giai đoạn đầu và gây tranh cãi vì những câu hỏi còn bỏ ngỏ ở cuối phim.

Tuy nhiên, công bằng mà nói, Độc đạo chỉ nhận được sự quan tâm của khán giả miền Bắc và "không một tiếng gió" ở thị trường truyền hình khu vực miền Nam. Đây cũng là tình trạng quen thuộc của các phim do VFC sản xuất.

Sự khác biệt về văn hóa và thị hiếu

Không chỉ phim truyền hình miền Bắc không nổi tiếng ở miền Nam, mà chiều ngược lại cũng vậy. Một trong những lý do tiên quyết chính là sự khác biệt về văn hóa, lối sống, tư duy và thị hiếu của khán giả hai miền.

Cụ thể, khán giả miền Bắc thích những phim có nội dung khai thác tâm lý, nội tâm nhân vật, phản ánh chân thực cuộc sống. Trong khi đó, khán giả miền Nam ưa chuộng những bộ phim giải trí, hài hước, có nhiều tình tiết lãng mạn.

Một yếu tố không thể thiếu, là phim miền Bắc luôn đề cao giá trị truyền thống, gia đình, cộng đồng. Điều này được thể hiện rõ trong các bộ phim như Thương ngày nắng về, Sinh tử, Cuộc đời vẫn đẹp sao

Những bộ phim gây chú ý với khán giả miền Bắc có xu hướng xoáy sâu các vấn đề mang tính thời sự và chủ đề gia đình. Trong khi đó, khán giả miền Nam có xu hướng cởi mở hơn, thích những câu chuyện mang hơi thở hiện đại, năng động.

Môi trường sống khác biệt cũng ảnh hưởng đến thị hiếu.

Miền Bắc với nhịp sống chậm rãi, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen quây quần mỗi tối thưởng thức những bộ phim dài tập. Trong khi đó, khán giả khu vực miền Nam có nhịp sống hối hả hơn, thường tiếp cận những bộ phim ngắn gọn, dễ xem, tính giải trí cao.

Ngoài ra, tâm lý khán giả và hiệu ứng đám đông cũng đóng một vai trò quan trọng. Người xem thường ủng hộ những điều cố hữu và ngại thay đổi tư duy, hành vi.

Nên dễ hiểu khi Đài truyền hình Vĩnh Long thường xoay vòng các diễn viên quen thuộc trong nhưng bộ phim có đề tài, chủ đề tương tự nhau. Tuy nhiên, các phim có sự tương tự này vẫn luôn đạt tỉ suất người xem ấn tượng.

Ngôn ngữ và giọng điệu

Sự khác biệt về giọng nói, ngữ điệu giữa các vùng miền là nét đặc trưng của văn hóa Việt. Tuy nhiên, chính sự đa dạng này tạo ra những thách thức nhất định trong việc sản xuất và tiếp nhận các tác phẩm truyền hình.

Đơn cử, phim truyền hình miền Bắc thường sử dụng giọng Hà Nội, được coi là giọng chuẩn của tiếng Việt.

Tuy nhiên, đối với khán giả miền Nam, đặc biệt là những người sinh sống ở các tỉnh thành khác nhau, giọng Hà Nội đôi khi có thể gây cảm giác xa lạ và khó gần. Ngược lại, phim truyền hình miền Nam thường sử dụng giọng Nam Bộ, với nhiều câu từ địa phương dân dã và cách phát âm đặc trưng.

Điều này lại gây khó khăn cho khán giả miền Bắc, đặc biệt là những người lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc với văn hóa miền Nam.

Trước đây, để khắc phục vấn đề này, đài truyền hình từng thử nghiệm lồng tiếng miền Nam cho khán giả khu vực phía Nam khi phát sóng bộ phim Người phán xử.

Tuy nhiên, cách làm này không nhận được sự ủng hộ của công chúng. Giọng lồng tiếng không phù hợp với diễn xuất của diễn viên gốc, khiến lời thoại thiếu tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc lồng tiếng ảnh hưởng đặc trưng của giọng nói địa phương, khiến câu chuyện mất đi một phần hồn và không khí nghẹt thở, kịch tính.

Gần đây, việc cố gắng đưa giọng 3 miền vào cùng một phim đã cho thấy nỗ lực của các đài truyền hình trong việc xoá mờ ranh giới và đa dạng hoá ngôn ngữ.

Đề tài và phong cách làm phim

Nhiều phim truyền hình miền Bắc thành công đào sâu mảng đề tài chính luận. Phim đề cập những vấn đề xã hội cấp thiết, rạn nứt trong gia đình, đối đầu giữa thiện và ác. Cốt truyện phức tạp, nhiều lớp lang.

Có thể kể tới series Cảnh sát hình sự hay Sinh tử, Cuộc chiến không giới tuyến, Biệt dược đen… khắc hoạ những cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tội phạm, mâu thuẫn xã hội sâu sắc.

Điều này khác biệt với phong cách làm phim điển hình ở miền Nam, thường có cốt truyện đơn giản hơn, tập trung vào câu chuyện tình yêu, gia đình với tình tiết yêu-hận-tình-thù phát triển theo tuyến tính thời gian.

Hoặc các phim chủ đề mâu thuẫn gia tộc, số phận nghiệt ngã, yêu hận tình thù nhiều thế hệ với không ít cao trào là “đặc sản” được các bà nội trợ yêu thích.

Tất nhiên, có một số phim truyền hình miền Nam khai thác đề tài hình sự và nghề nghiệp nhưng chưa gây tiếng vang.

Về tiết tấu, phim miền Bắc thường có nhịp độ chậm rãi, tập trung vào việc khai thác tâm lý nhân vật, các mối quan hệ gia đình, xã hội. Các tình tiết diễn ra từ tốn, tạo không gian cho người xem suy ngẫm.

Điển hình là cùng chủ đề gia đình - xã hội, Về nhà đi con dành nhiều thời lượng để miêu tả cuộc sống hàng ngày của gia đình, những xung đột nội tâm của các nhân vật. Còn Gạo nếp gạo tẻ tuy kéo dài số tập nhưng có tình tiết nhanh, liên tục đưa khán giả đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác.

Nhiều bộ phim lấy bối cảnh miền Tây sông nước (Ảnh: HTV)

Tựu chung, sự khác biệt về văn hóa và thói quen xem phim giữa các miền là thực tế không thể phủ nhận. Tuy nhiên, đây không phải là rào cản quá lớn để các đơn vị tạo ra những tác phẩm truyền hình chất lượng, được công chúng đón nhận.

Bằng việc thấu hiểu những đặc điểm của từng vùng miền, các bên có thể tạo ra những bộ phim đa dạng, phong phú, đáp ứng được nhu cầu của khán giả trên toàn quốc.

Việc kết hợp hài hòa giữa bản sắc vốn có và cập nhật xu hướng hiện đại, đầu tư vào chất lượng sản xuất, và tận dụng các nền tảng trực tuyến là những yếu tố quan trọng để thành công.

Những năm gần đây, VFC đã tích cực hợp tác với các nhà sản xuất trong miền Nam để thực hiện các bộ phim trong Nam và ngược lại. Ngoài ra, việc diễn viên 2 miền cùng xuất hiện trong các phim truyền hình đã trở thành xu hướng chung.