Văn hóa Sapphic tiếp thêm sức mạnh cho những minh tinh đồng tính

Sapphic là thuật ngữ bắt nguồn từ Sappho, một nhà thơ Hy Lạp cổ đại từng viết nhiều bài thơ thể hiện tình yêu và sự ngưỡng mộ cho phụ nữ. Sapphic dùng để chỉ bất kỳ tình cảm, tình yêu, hoặc sự hấp dẫn giữa phụ nữ với nhau.

Theo Robyn Exton, CEO của ứng dụng hẹn hò HER: “Thuật ngữ này mang nghĩa rộng, bao gồm người đồng tính nữ (lesbian), phụ nữ song tính (bisexual) và toàn tính luyến ái (pansexual)".

Xuyên suốt lịch sử, vì quyền tự do và sự độc lập bị bó chặt trong định kiến thời đại mà phụ nữ không thể theo đuổi những mối quan hệ đồng tính. Trong văn hóa, nghệ thuật, các nghệ sĩ nữ cũng không dám thể hiện mình vì có nguy cơ mất trắng sự nghiệp.

Tuy nhiên, sự phát triển của thời đại giúp công chúng có cái nhìn rộng mở hơn. Các ngôi sao cũng từng bước nhóm lên ngọn lửa nhận thức ở người hâm mộ. Hành động, tiếng nói của họ ngày càng rõ nét, vang vọng và len lỏi sâu rộng.

Bước khởi đầu nhỏ giọt, khiêm tốn

Hơn 20 năm trước, những nghệ sĩ đồng tính như Melissa Etheridge, Ellen DeGeneres, Rosie O’Donnell, Wanda Sykes “nổi cộm” trong làng giải trí. Thuộc dòng mainstream với chỗ đứng nhất định trong giới, thế nhưng, họ thường tạo dựng hình ảnh một nghệ sĩ “vô tính”, hạn chế tối đa việc đề cập đến xu hướng tính dục của mình.

Văn hóa, nghệ thuật về mối quan hệ nữ-nữ trong giai đoạn này hầu như lấy nam giới làm khách hàng. Từ nụ hôn của Madonna - Britney Spears - Christina Aguilera vào năm 2003 tại MTV Video Music Awards đến ca khúc I Kissed A Girl của Katy Perry đều có chung một kết quả là khuấy động độ bàn tán của cánh đàn ông.

Trên thực tế, không phải nghệ sĩ nào cũng dám thể hiện mình trong thời gian này. Lời thừa nhận sẽ khiến họ bị chê bai, cướp đi cơ hội phát triển và tệ nhất là tự đào hố chôn sự nghiệp của mình.

Lấy minh tinh Jodie Foster làm ví dụ, mãi đến 50 tuổi, cô mới dám dõng dạc với công chúng về xu hướng tính dục của mình.

Khi nhận giải thành tựu trọn đời tại lễ trao giải Quả Cầu Vàng năm 2013, nữ diễn viên phát biểu: “Tôi vừa có một thôi thúc bất chợt, muốn nói điều mà trước đây tôi không thể công khai.

Tôi đã 'come out' cả ngàn năm trước với bạn bè thân thiết, gia đình và đồng nghiệp. Nhưng giờ đây, tôi được nói rằng khán giả mong đợi người nổi tiếng nên công khai chi tiết đời tư của mình thông qua báo chí, hương nước hoa và chương trình thực tế”.

Rapper Queen Latifah từng từ chối bàn luận đến xu hướng tính dục của mình với tờ The New York Times vào năm 2008: “Tôi thấy mình không cần phải chia sẻ chuyện cá nhân. Tôi không quan tâm việc người khác nghĩ tôi có đồng tính hay không”.

Nhưng tại lễ trao giải BET vào năm 2021, trong bài phát biểu nhận giải thành tựu trọn đời, nữ rapper đã công khai gọi biên đạo Eboni Nichols là “my love” (tình yêu của tôi) và kết thúc bài phát biểu với lời chúc “Peace - Happy Pride!”.

Nhờ hôn nhân đồng giới được hợp pháp hóa tại Hoa Kỳ vào năm 2015 mà tư tưởng của công chúng cũng thay đổi. Từ đó, những đóng góp của nghệ sĩ trong việc bình thường hóa các cá nhân thuộc cộng đồng LGBT ngày càng nhiều hơn.

Những tiếng nói to và rõ

Năm 2017, ca khúc Born This Way của Lady Gaga vang vọng khắp các kênh truyền hình quốc gia, dù được phát hành vào năm 2011, với ca từ đầy cảm hứng về cộng đồng lục sắc: “No matter gay, straight or bi, lesbian, transgender life, I’m on the right track, baby, I was born to survive”.

Khi nghệ sĩ gen Z, một thế hệ cởi mở và sẵn sàng đón nhận sự khác biệt, tạo dựng được danh tiếng trong giới, họ năng nổ thúc đẩy sự hiện diện của Sapphic trong xã hội hơn.

Điều đặc biệt nằm ở chỗ, những người nổi tiếng này luôn thẳng thắn, trực tiếp bàn luận về sức hấp dẫn của họ với phụ nữ trong ca từ, buổi phỏng vấn, phim ảnh, video âm nhạc…

Kristen Stewart trong buổi chụp ảnh cho tạp chí Rolling Stone đã mặc những chiếc áo sơ mi in chữ “Pride”, “Eat Me” và “Animal”. Trong bài phỏng vấn, nữ diễn viên đề cập: “Tôi muốn khiến bản thân trông rất rõ ràng là người đồng tính”.

Khi nam diễn viên Seth Meyers nhận xét Kristen Stewart là “biểu tượng đồng tính nữ”, cô nàng cũng mạnh dạn đồng tình

Tháng 4/2024, giọng ca ẵm 7 giải Grammy, Billie Eilish, không ngại trả lời câu hỏi nhạy cảm của tờ Rolling Stone: “Tôi yêu phụ nữ suốt cả cuộc đời mình”.

Chủ nhân hit Bad Guy còn bổ sung rằng cô nhận ra bản thân muốn thân mật thể xác với phụ nữ nhiều hơn trong thời gian gần đây.

Muôn hình vạn trạng Sapphic trong văn hóa - nghệ thuật

Các hình thức giải trí hay cộng đồng trực tuyến về Sapphic từng rất hiếm hoi. Và giờ đây, chúng “mọc lên như nấm”, đặc biệt là các chương trình thực tế, mạng xã hội, hài độc thoại và podcast.

Chương trình thực tế Ultimatum: Queer Love (2023) của Netflix từng rất nổi tiếng. Với những thành công nhất định, chương trình này dự kiến quay trở lại với mùa 2 vào năm 2025.

Các chương trình dành cho người đồng tính đồng thời là bàn đạp để người tham gia trở thành nhân vật truyền cảm hứng, nâng cao sự hiện diện của cộng đồng lục sắc.

Hai người chơi của chương trình hẹn hò thực tế Bachelor, Becca Tilley và Gabby Windey, hiện được nhiều người quan tâm vì công khai chuyện tình và nửa kia của mình trên các phương tiện truyền thông.

Podcast Handsome do bộ ba diễn viên hài độc thoại Mae Martin, Tig Notaro và Fortune Feimster đồng dẫn, hiện thu hút hơn 25 triệu lượt tải. Đây là một trong nhiều podcast do người Sapphic dẫn dắt, được nhiều người yêu thích.

Nhờ sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo, cùng với nửa kia có tiếng trong giới giải trí, họ làm sống dậy “hiện tượng”: Người đồng tính nổi tiếng công khai chuyện tình cảm và được chúc phúc, tiếp nối Ellen DeGeneres và Portia de Rossi sau khi cặp đôi ít xuất hiện trước công chúng.

Trong một bài phỏng vấn, Fortune Feimster chia sẻ: “Tôi muốn trở thành một người đại diện cho hình mẫu mà thế hệ của tôi không có. Thuở ban đầu ở miền Nam, tôi không biết ai cùng cộng đồng với mình.

Giờ đây khi trở lại chốn xưa, có nhiều người giống tôi hơn. Họ có nửa kia và điều đó dần trở nên phổ biến hơn. Cộng đồng lục sắc chúng tôi thật sự đã đi một quãng đường dài”.