Vì sao đàn ông thấp bé thường cố tỏ ra mạnh mẽ hơn?

Không khó nhận ra nhiều người đàn ông có chiều cao khiêm tốn có phong cách tự tin thái quá, có phần kiêu ngạo hoặc hay tỏ ra "lớn tiếng" trong các mối quan hệ xã hội. Nhận xét này có thể bị coi là định kiến, nhưng loạt nghiên cứu mới đây cho thấy có cơ sở khoa học để lý giải biểu hiện này.

Một nghiên cứu do Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) công bố xác nhận, đàn ông có chiều cao dưới trung bình thường có xu hướng thể hiện sự cạnh tranh và ghen tị nhiều hơn so với những người cao lớn. Điều này xuất phát từ nhận thức tâm lý rằng chiều cao là một yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến địa vị xã hội, sự hấp dẫn giới tính và cảm nhận về quyền lực.

Nói cách khác, cảm giác “bị thiệt thòi” do không đạt chuẩn về chiều cao theo quy chuẩn xã hội có thể khiến một số đàn ông tìm cách bù đắp. Họ cố gắng thể hiện bản thân theo những cách mạnh mẽ hơn để nâng cao vị thế trong mắt người khác. Hiện tượng này thường được gọi là “Hội chứng Napoleon”, đặt theo tên của vị hoàng đế Pháp nổi tiếng về cả chiến tích lẫn... chiều cao khiêm tốn.

Một nghiên cứu khác từ Đại học Wrocław (Ba Lan) do nhà nghiên cứu Monika Koslowska dẫn đầu cho thấy, đàn ông thấp bé còn có khả năng mang khuynh hướng tự luyến, nghĩa là họ có xu hướng đề cao cái tôi, kèm theo đó là những hành vi thao túng, ít cảm thông và có phần phản xã hội.

Koslowska cho rằng, những người này đôi khi “cố tình thể hiện vẻ ngoài quyền lực để đòi hỏi sự tôn trọng và thu hút bạn tình, dù cái giá là khiến người khác khó chịu”. Họ tin rằng nếu trông quyền lực hơn, người khác sẽ mặc nhiên nghĩ rằng họ cao lớn hơn thực tế.

Không chỉ trong các tương tác xã hội trực tiếp, nỗi ám ảnh về chiều cao còn xuất hiện rõ rệt trong thế giới hẹn hò trực tuyến. Việc đàn ông “nâng chiều cao ảo” trên hồ sơ cá nhân không còn là điều mới lạ. Tuy nhiên, phụ nữ hiện đang trở nên thông minh hơn khi sử dụng công nghệ để kiểm tra tính xác thực của những lời khai này.

Justine Moore, nhà đầu tư mạo hiểm tại San Francisco (Mỹ) gần đây người tiết lộ rằng phụ nữ độc thân đang dùng ChatGPT để ước lượng chiều cao của đàn ông qua ảnh. Trong một dòng Tweet thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, cô cho biết chỉ cần tải 4 bức ảnh của đối phương lên, ChatGPT sẽ dùng tỷ lệ cơ thể và môi trường xung quanh để đưa ra ước tính khá chính xác, lệch không quá 1 inch (2,54cm) so với chiều cao thật.

Đằng sau nỗi lo về chiều cao là những chuẩn mực ngoại hình do xã hội vô thức áp đặt. Nghiên cứu từ Đại học Quốc tế Texas A&M chỉ ra rằng, phụ nữ thường đánh giá đàn ông cao lớn, tỷ lệ vai-hông (SHR) nổi bật là hấp dẫn, nam tính, có khả năng bảo vệ và chiến đấu tốt hơn. Điều này khiến đàn ông cảm thấy áp lực nếu không có chiều cao lý tưởng.

Những đặc điểm này không chỉ đơn thuần mang tính thẩm mỹ mà còn được xem như dấu hiệu của chất lượng di truyền tốt trong mắt nữ giới, điều càng khiến đàn ông thấp bé cảm thấy cần phải nỗ lực “thể hiện” nhiều hơn.

Việc một số đàn ông thấp bé cố gắng "trông mạnh mẽ hơn" không nhất thiết là điều tiêu cực hay giả tạo. Theo các chuyên gia, đó là phản ứng tự nhiên để thích nghi với môi trường cạnh tranh, chiều cao dù không quyết định tất cả nhưng vẫn thường bị gắn liền với sự thu hút và địa vị.

Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức và thay đổi định kiến xã hội về ngoại hình, đặc biệt là ở nam giới, sẽ giúp giảm bớt những áp lực không cần thiết và xây dựng hình ảnh tích cực hơn về bản thân mà không cần đến sự phô trương quá mức.