Khi thiếu niềm tin vào giá trị thực của bản thân, nhiều người chọn sống ảo như một cách để cảm thấy được ngưỡng mộ.
Hotgirl Bibi Vũ, bạn gái mới của diễn viên Hồng Thanh, trở thành tâm điểm tranh cãi trên mạng xã hội sau khi bị phát hiện sử dụng hình ảnh của người khác và chỉnh sửa thành của mình.
Những bức ảnh được Bibi Vũ chọn lọc thường là hình chụp các cô gái có ngoại hình nóng bỏng, tận hưởng cuộc sống xa hoa, check-in tại những địa điểm du lịch nổi tiếng thế giới.
Sự việc khiến nhiều người đặt câu hỏi về động cơ của Bibi Vũ, đặc biệt khi cô đã là một hotgirl có tiếng với ngoại hình lai hai dòng máu Ấn - Việt cuốn hút, thành tích học tập ấn tượng tại Đại học Harvard (Mỹ) và vốn không cần đến những chiêu trò để thu hút sự chú ý.
Trong thời đại mạng xã hội không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ định hình thương hiệu cá nhân, việc sống “phông bạt” dường như trở thành một phần không thể thiếu với nhiều người trẻ.
Điều gì khiến họ mãi mê chạy theo ánh hào nhoáng trên mạng xã hội, đơn giản là mong muốn khẳng định bản thân hay áp lực từ những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của xã hội?
Sống 'phông bạt' như một thói quen
Theo nghiên cứu của Trung tâm Pew Research năm 2023, hơn 74% người trẻ từ 18-30 tuổi thừa nhận sử dụng mạng xã hội như một công cụ để xây dựng hình ảnh cá nhân. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng các nền tảng như Instagram, TikTok hay Facebook không chỉ là nơi kết nối bạn bè mà còn là “sân khấu ảo”, nơi mỗi bài đăng đều được tính toán kỹ lưỡng để gây ấn tượng.
Một báo cáo của Deloitte cho thấy, trung bình một người trẻ dành 3-4 giờ mỗi ngày trên mạng xã hội, và hơn 60% nội dung họ đăng tải được chỉnh sửa trước khi công khai.
Louis Phạm, cựu vận động viên thể dục dụng cụ đội tuyển quốc gia, từng trở thành tâm điểm chỉ trích vì lối sống phông bạt.
Trên trang cá nhân, cô thường xuyên khoe đồ hiệu đắt đỏ và check-in tại các địa điểm sang chảnh cùng bạn trai Việt kiều Mỹ. Tuy nhiên, cộng đồng mạng đã phát hiện nhiều hình ảnh hàng hiệu mà cô đăng tải thực chất lấy cắp từ các KOL khác.
Đỉnh điểm, trong chiến dịch quyên góp giúp đồng bào miền Bắc sau bão số 3, Louis Phạm bị "bóc trần" khi khai khống số tiền ủng hộ từ 500.000 đồng lên thành 500 triệu đồng bằng cách chỉnh sửa ảnh sao kê.
Sau khi bản sao kê thật từ Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam được công khai, nhiều người nổi tiếng và tổ chức khác cũng bị phát hiện hành vi tương tự, photoshop số tiền quyên góp gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần nhằm mục đích được tán dương, công nhận từ xã hội.
Tại sao lựa chọn 'sống phù phiếm'
Áp lực đồng trang lứa và mạng xã hội được xem là hai yếu tố chính đẩy giới trẻ vào vòng xoáy này. Báo cáo của Pew năm 2022 cho thấy 71% người trẻ từ 18-29 tuổi sử dụng mạng xã hội hàng ngày, với hơn một nửa trong số đó thừa nhận họ thường xuyên so sánh bản thân với các hình ảnh hào nhoáng trực tuyến.
“Mạng xã hội đã tạo ra một loại hình so sánh mới, nơi mọi người chỉ nhìn thấy những mặt tốt nhất, bóng bẩy nhất của người khác. Điều này thúc đẩy cảm giác bản thân không đủ tốt và buộc nhiều người phải xây dựng một phiên bản lý tưởng hóa của chính mình", tiến sĩ Jean Twenge, tác giả cuốn sách iGen, nhận định.
Khi lướt qua những bức ảnh du lịch sang chảnh hay hình ảnh một cuộc sống hoàn hảo trên mạng xã hội, người trẻ thường cảm thấy một áp lực vô hình phải “bắt kịp” người khác. Kết quả, họ lên kế hoạch dàn dựng, vay mượn hoặc thậm chí làm giả để tạo dựng một hình ảnh vượt xa thực tế.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng lượt thích và bình luận kích hoạt dopamine trong não, khiến việc tìm kiếm sự công nhận trở thành một vòng lặp gây nghiện.
Theo OnePoll, 42% người trẻ sẵn sàng chi tiêu vượt mức chỉ để xây dựng hình ảnh trực tuyến hoàn hảo, nhằm khiến bạn bè, người quen ao ước. Sự ảnh hưởng từ KOL và influencers càng khiến các tiêu chuẩn “ảo” này trở nên phổ biến.
Từ những video unbox hàng hiệu đến hình ảnh tiệc tùng xa hoa, nhiều người có sức ảnh hưởng đã vô tình đặt ra tiêu chuẩn sống mà nhiều người trẻ xem như “chuẩn mực.” Khi không đủ khả năng tài chính, họ tìm cách “phông bạt” để duy trì hình ảnh lý tưởng, bất chấp những hệ quả lâu dài.
Sau khi bị cộng động mạng phát hiện hành vi, Bibi Vũ phải viết một tâm thư dài giải thích lý do bản thân dùng ảnh người khác, đồng thời tuyên bố rời khỏi mạng xã hội mãi mãi và cầu xin netizen không làm phiền cuộc sống của những người xung quanh cô.
Nghiên cứu từ Đại học Copenhagen (Mỹ) cũng chỉ ra rằng những người so sánh bản thân trên mạng xã hội có nguy cơ trầm cảm cao hơn 40% so với người khác.
Không dừng lại ở đó, văn hóa sống ảo còn làm méo mó giá trị thực trong các mối quan hệ con người. Khi sự trung thực bị thay thế bởi những hình ảnh phóng đại, việc xây dựng niềm tin giữa các cá nhân trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.