Trong làng công nghệ thế giới, Nvidia là một cái tên không còn xa lạ. Năm nay, hãng đã hai lần vượt qua Apple để trở thành công ty có giá trị vốn hoá lớn nhất thế giới. Hành trình vươn tới đỉnh cao của gã khổng lồ này như thế nào?
Mới đây, thông tin gã khổng lồ Nvidia mua lại VinBrain - công ty trí tuệ nhân tạo của Vingroup, đã thu hút đông đảo sự chú ý của giới công nghệ. Theo chia sẻ của ông Jensen Huang – CEO Nvidia, thương vụ này nhằm phát triển một trung tâm thiết kế tương lai lớn tại Việt Nam.
Sự mở rộng hoạt động sang thị trường Đông Nam Á cho thấy tham vọng của Nvidia trong bối cảnh nhu cầu dữ liệu ngày càng tăng và nền kinh tế kỹ thuật số của khu vực có nhiều tiềm năng phát triển.
Hành trình trở thành gã khổng lồ nghìn tỷ USD
Một ngày tháng 4/1993, ông Jensen Huang, Chris Malachowsky và Curtis Priem cùng nhau bàn bạc kế hoạch khởi nghiệp tại một quán ăn Denny’s ở California. Sau đó, Nvidia đã được thành lập với số vốn 40.000 USD.
Trong nhiều thập kỷ, Intel và Advanced Micro Devices đã thống trị ngành chip của Mỹ. Tuy nhiên, họ chỉ chuyên sản xuất bộ xử lý trung tâm CPU còn Nvidia chuyên về bộ xử lý đồ hoạ GPU.
Các nhà sáng lập bắt đầu gọi vốn đầu tư và Nvidia sản xuất sản phẩm đầu tiên vào năm 1995. Dù vậy, do chất lượng chưa tốt, sản phẩm bị coi là “thảm hoạ”, khiến ông Huang phải sa thải một nửa số nhân viên.
Tuy đối mặt nguy cơ phá sản nhưng ông Huang vẫn quyết định đặt cược vào mẫu chip năm 1997. Và sự thành công của sản phẩm này đã giúp vực dậy công ty. Quan trọng hơn cả, điều đó giúp củng cố niềm tin của ông Huang và đội ngũ lãnh đạo của Nvidia.
Theo thời gian, các nhà sản xuất chip lớn khác bắt đầu tự sản xuất GPU để cạnh tranh nhưng Nvidia, với lợi thế người tiên phong trong lĩnh vực này, vẫn là lựa chọn hàng đầu của nhiều đối tác. Chuỗi cung ứng của hãng cho phép sản xuất GPU với số lượng lớn hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn so với các đối thủ.
Năm 1999, Nvidia niêm yết trên sàn chứng khoán và trải qua hai lần suýt phá sản khác bởi bong bóng dot-com và khủng hoảng tài chính. Đến năm 2014, vốn hoá của công ty chưa từng vượt mốc 10 tỷ USD và đến năm 2020, vốn hoá của Intel vẫn cao hơn Nvidia.
Theo NBC News, trong đại dịch, sự dịch chuyển sang làm việc từ xa, nhu cầu về các trung tâm dữ liệu có thể hỗ trợ điện toán đám mây và nhu cầu gia tăng về trò chơi điện tử (vì phần lớn mọi người mắc kẹt tại nhà) đã thúc đẩy doanh thu của Nvidia tăng mạnh.
Đầu năm 2022, Nvidia công bố “siêu chip” H100 – GPU mạnh nhất hãng từng chế tạo nhưng lại không được đón nhận nhiệt tình trong bối cảnh các hãng công nghệ đang thắt chặt chi tiêu và sa thải hàng loạt nhân sự.
Sau đó, Thung lũng Silicon đã bắt đầu nhận ra tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc hỗ trợ việc kinh doanh của các công ty. Tháng 11/2022, OpenAI phát hành ChatGPT, mở đầu cho cơn sốt AI tạo sinh trên toàn cầu.
Và đây chính là thời điểm toả sáng của Nvidia khi hàng loạt công ty xây dựng các trung tâm dữ liệu để huấn luyện AI. Chip H100 của hãng đã trở thành sản phẩm được săn lùng trên khắp thị trường và thậm chí rơi vào tình trạng khan hiếm vì nhu cầu tăng quá mạnh.
Năm 2023, Nvidia đã gia nhập “câu lạc bộ nghìn tỷ USD” cùng những gã khổng lồ công nghệ khác như Apple, Microsoft, Google, Amazon và sau đó hai lần “soán ngôi” công ty giá trị nhất thế giới của Apple vào tháng 6 và tháng 11 năm nay. Đáng chú ý, Nvidia đạt mốc vốn hoá 3.000 tỷ USD sau ba thập kỷ từ khi thành lập trong khi Apple mất gần năm thập kỷ để đạt con số này.
Thống trị nền kinh tế GPU
Sở hữu hệ sinh thái hoàn chỉnh từ phần mềm đến nguồn cung ứng vật liệu, Nvidia đã khẳng định vị thế là nhà cung cấp hàng đầu cho các doanh nghiệp muốn nhanh chóng nắm bắt cơ hội và khai thác tiềm năng của AI.
Theo NBC News, hiện nay, hầu như mọi công ty công nghệ lớn, bao gồm Amazon, Google, Meta, Microsoft và Oracle đều sử dụng chip của Nvidia. Nhà phân tích Amanda Agati của PNC Financial Services đánh giá Nvidia là “một thế lực độc quyền gần như tuyệt đối” trong mảng này. Còn đối với Raj Joshi - Phó chủ tịch cấp cao của Moody's, Nvidia là gã khổng lồ cung cấp cơ sở hạ tầng “thống trị” đằng sau sự trỗi dậy của ngành AI. Ông cho biết, trong khi các đối thủ vẫn đang nỗ lực để bắt kịp Nvidia thì ba thập kỷ chuyên sản xuất GPU của công ty chính là một lợi thế lớn.
Sự chuyên môn hóa này cho phép Nvidia định giá cao cho các sản phẩm của mình. Một giám đốc tài chính khác nhận định: “Với câu nói ‘dữ liệu là nguồn dầu mỏ mới’, Nvidia đã tiếp tục chứng tỏ vị thế độc tôn trên thị trường AI”. Năm nay, giá cổ phiếu của Nvidia cũng có hiệu suất tốt hơn hầu hết giá cổ phiếu của các công ty cùng ngành.
Ngoài ra, theo Financial Times, ngoài việc đầu tư cho startup về AI tiềm năng, các tổ chức tài chính lớn nhất Phố Wall như Blackstone, Pimco, Carlyle và BlackRock vừa tạo ra một thị trường mới để đầu tư sinh lời: Cho các “neocloud” (đơn vị vận hành máy chủ đám mây) vay tiền để mua chip từ Nvidia rồi cung cấp dịch vụ cho các đơn vị và nhóm nghiên cứu AI khác.
Ước tính, những quỹ trên đã cho vay hơn 11 tỷ USD để các đơn vị neocloud đặt mua sản phẩm được săn đón nhất ngành công nghệ thời điểm hiện tại: Chip GPU do Nvidia phát triển và sản xuất.
Một số đơn vị neocloud nổi bật bao gồm CoreWeave, Crusoe và Lambda Labs. Họ đã dùng số tiền vay được để mua hàng chục nghìn chip GPU của Nvidia – nhân tố quan trọng nhất để huấn luyện và vận hành các mô hình AI tạo sinh. Nhờ giá trị và tính hiệu quả, những con chip này còn được sử dụng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay lớn.
Những con số trên cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của “nền kinh tế GPU” tại Thung lũng Silicon, nơi ngày càng được các nhà tài chính giàu có ở New York hậu thuẫn. Và trong nền kinh tế đó, Nvidia vẫn đang duy trì vị thế thống trị khó ai có thể soán ngôi được.