Phim điện ảnh "Giải Cứu Anh Thầy" được xem như cột mốc đầu tiên của hình thức phim mù tại Việt Nam. Phong cách quảng bá “giấu nhẹm” thông tin không phải xu hướng mới trên thế giới, nhưng để gọi tên nó thành một hình thức thì chưa có tiền lệ.
Tháng 11 vừa qua, bộ phim Giải cứu anh thầy ra mắt với hình thức chưa từng có tại Việt Nam: "Phim mù" (Blind Movie).
Đoàn làm phim giải thích rằng khán giả hoàn toàn không biết trước bất kỳ thông tin nào từ tiêu đề, nội dung, đạo diễn, dàn diễn viên cho đến khi bộ phim bắt đầu chiếu trong rạp.
Tương tự thú vui xé túi mù thịnh hành thời gian qua, nhà sản xuất tin rằng cảm giác tò mò, hồi hộp sẽ trở thành một trải nghiệm mới lạ với người yêu điện ảnh Việt.
Đạo diễn Nguyễn Phi Phi Anh được giới chuyên môn đánh giá là liều lĩnh. Anh đem những điều vẫn đang thử nghiệm đặt hết lên đứa con tinh thần đầu tay của mình, kể cả hình thức “phim mù”.
Trong khi một số khán giả đánh giá cao tính sáng tạo, sự hài hước và tinh quái của bộ phim, số khác lại cảm thấy hụt hẫng vì không thể chuẩn bị tâm thế để thưởng thức. Mặc dù vậy, không thể phủ nhận rằng Giải cứu anh thầy đã mở đường cho những ý tưởng mới trong nền điện ảnh nội địa.
Thế giới có "phim mù" hay không?
Trên thế giới, "phim mù" không phải là một khái niệm phổ biến hay được định hình rõ ràng.
Tuy nhiên 8 năm trước, định nghĩa “phim mù” đã được một số người thảo luận trên diễn đàn giải trí Reddit. Đa phần các ý kiến đều đồng tình rằng đối với việc thưởng thức phim, mức độ “mù” sẽ khác nhau giữa mỗi cá nhân.
Có người quan niệm “phim mù” là bản thân mình “mù”, tức không xem trailer, không đọc review để trải nghiệm trọn vẹn. Người khác lại nghĩ “phim mù” là khi nhà làm phim giấu mọi thứ và sẽ tạo bất ngờ khi ra rạp.
Cách hiểu thứ hai gần với cách mà ê-kíp Giải cứu anh thầy quảng bá tại thị trường nội địa.
Thử nghiệm phim bất ngờ cũng là một hình thức tương tự định nghĩa “phim mù” của Giải cứu anh thầy.
Tại Mỹ, các hãng phim từng tổ chức các buổi chiếu thử nghiệm, nơi khán giả được thông báo rằng họ sẽ xem một bộ phim cụ thể nhưng cuối cùng lại được chiếu một tác phẩm hoàn toàn khác.
Điều này giúp hãng phim thu nhận phản hồi thật sự trung thực mà không bị ảnh hưởng bởi danh tiếng hoặc kỳ vọng ban đầu.
Một số bộ phim như Cloverfield (2008) hay The Blair Witch Project (1999) đã “giấu nhẹm” hầu hết thông tin để tạo sự tò mò.
Tuy nhiên, khán giả vẫn được biết tựa phim, đạo diễn và thể loại trước khi ra rạp. Điều này khác với Giải cứu anh thầy khi khán giả chỉ biết đến nó với cái tên Bộ phim bí ẩn.
Trường hợp của 100 Years: The Movie You Will Never See, do Robert Rodriguez đạo diễn lại khá đặc biệt. Đây là bộ phim được niêm phong trong một "time capsule" (hộp thời gian). Chỉ khi chiếc hộp được mở ra vào ngày 18/11/2115, bộ phim mới chính thức ra mắt công chúng.
Tuy nhiên, nếu xét trên cách giải thích của ê-kíp Giải cứu anh thầy, tác phẩm thể nghiệm khoa học viễn tưởng này không phải là "phim mù" mà chỉ giống việc thông báo lịch công chiếu có phần... xa xôi.
Chiêu trò quảng bá hay thử thách mới cho điện ảnh Việt?
Trên thực tế, hình thức "blind box", “blind bag” (hộp mù, túi mù) quen thuộc trong các lĩnh vực như đồ chơi hay truyện tranh chưa được áp dụng trực tiếp vào điện ảnh theo cách thức như Giải cứu anh thầy đã làm.
Trào lưu mở blind box, blind bag thời gian gần đây thường đi kèm nhiều lựa chọn hoặc nhiều nhân vật để người tham gia cảm thấy bất ngờ và thích thú.
Trong khi đó, với "phim mù" của đạo diễn Nguyễn Phi Phi Anh, khán giả chỉ có một lựa chọn duy nhất. Khi so sánh hai hình thức này, có thể nhận thấy định nghĩa của đạo diễn và ê-kíp không phù hợp.
Tuy đã "đánh tráo khái niệm", nhưng việc mượn tạm một xu hướng rất "hot" trong giới trẻ để tạo thành khái niệm mới về điện ảnh phần nào đã tạo được sự gần gũi và hiệu ứng truyền miệng tốt hơn cho tác phẩm.
“Phim mù" là một ý tưởng đầy hứa hẹn. Hình thức này vừa tạo cảm giác mới mẻ, vừa giúp khán giả thưởng thức phim một cách trọn vẹn, không bị ảnh hưởng bởi quảng cáo hay các đánh giá trước đó.
Tuy nhiên, hình thức này cũng tồn tại những rủi ro như việc không phải ai cũng sẵn sàng bỏ tiền cho một bộ phim mà họ không biết chút gì về tác phẩm.
Đạo diễn và nhà sản xuất cần đảm bảo rằng nội dung đủ hấp dẫn để bù đắp sự thiếu hụt thông tin ban đầu. Đồng thời, họ cần xây dựng chiến lược phù hợp để lôi kéo khán giả mục tiêu ra rạp, để bộ phim không rơi vào tình cảnh ế vé.
Nhìn chung, khái niệm về hình thức “phim mù" mà đạo diễn Nguyễn Phi Phi Anh cùng đồng đội mang tới là một ý tưởng đáng chú ý trong điện ảnh Việt Nam. Ý tưởng này có thể phát triển thêm nếu đạo diễn và nhà sản xuất đảm bảo được chất lượng nội dung.
Đây không chỉ là một thử nghiệm trong điện ảnh, mà còn là cách tái định nghĩa trải nghiệm xem phim trong thời đại mà mọi thứ đều được tiết lộ quá sớm hoặc quá nhiều.