Chúng ta có đang 'nghiện' tin xấu mà không hay?

Bạn mở điện thoại, định xem nhanh một vài tin tức trước khi đi ngủ, nhưng rồi hàng loạt tiêu đề giật gân hiện lên trên newsfeed. Một vụ scandal mới, một cuộc tranh luận nảy lửa, một câu chuyện đau lòng…

Bạn muốn dừng lại, nhưng tay vẫn vô thức kéo xuống để đọc thêm. Hơn một tiếng đồng hồ trôi qua cùng cảm giác nặng nề, lo âu.

Đó chính là doomscrolling – hành vi lướt tin tức tiêu cực một cách vô thức, dù biết rằng nó ảnh hưởng xấu đến tâm trạng. Hiện tượng này không chỉ khiến con người rơi vào trạng thái căng thẳng mà còn làm thay đổi cách bộ não tiếp nhận và xử lý thông tin.

Vì sao chúng ta dễ rơi vào vòng xoáy này và làm thế nào để thoát khỏi nó?

Doomscrolling là gì?

"Doom" mang nghĩa tiêu cực, u ám, còn "scrolling" là cuộn màn hình để xem nội dung. Doomscrolling mô tả hành vi đắm chìm vào những tin tức xấu, thường là drama, scandal, thiên tai hay khủng hoảng.

Theo một nghiên cứu đăng trên Computers in Human Behavior Reports (2024), việc liên tục tiếp nhận thông tin tiêu cực có thể kích hoạt cảm giác bất an, khiến người dùng cảm thấy lo lắng trước những biến động toàn cầu.

Một khảo sát khác trên Health Communication cũng phát hiện rằng, 16,5% người tham gia tiêu thụ tin tức tiêu cực đến mức ảnh hưởng đến sức khỏe.

Về mặt sinh học, hiện tượng này bắt nguồn từ cơ chế sinh tồn: não bộ ưu tiên ghi nhớ các thông tin mang tính đe dọa để cảnh giác. Tuy nhiên, trong thời đại số, việc tiếp xúc quá mức với nội dung tiêu cực lại khiến chúng ta mắc kẹt trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Vì sao chúng ta dễ mắc kẹt trong doomscrolling?

Cảm giác sợ bỏ lỡ thông tin (FOMO) là một lý do rất lớn. Trong thời đại mạng xã hội và tin tức 24/7, chúng ta luôn có cảm giác bị tụt lại phía sau nếu không cập nhật tin nóng ngay lập tức.

Ngoài ra, các thuật toán của mạng xã hội cũng đóng một vai trò quan trọng. Các nền tảng như Facebook, Instagram hay TikTok được thiết kế để tối ưu hóa lượng người dùng. Thuật toán của chúng có xu hướng ưu tiên hiển thị những tin tức gây tranh cãi do tương tác cao.

Những tin tức này khiến bạn phải dừng lại, đọc thêm và dễ dàng bị cuốn vào vòng xoáy tiêu cực.

Cuối cùng, tâm lý con người cũng tác động không nhỏ đến việc này. Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Psychological Bulletin, con người có xu hướng chú ý và ghi nhớ những tin xấu nhiều hơn tin tốt.

Điều này có thể xuất phát từ cơ chế sinh tồn trong não bộ, nơi những thông tin tiêu cực thường gắn liền với nguy hiểm hoặc mối đe dọa, khiến chúng ta luôn phải cảnh giác và chú ý đến chúng.

Những hệ lụy âm thầm nhưng nghiêm trọng

Thói quen lướt tin tiêu cực không chỉ làm giảm năng lượng tinh thần mà còn gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe tâm lý. Lo lắng kéo dài có thể dẫn đến trầm cảm, mất ngủ, đau đầu, và thậm chí làm tăng huyết áp.

Ngoài ra, việc tiêu tốn thời gian vào những nội dung u ám còn khiến bạn mất tập trung, giảm khả năng sáng tạo và hiệu suất làm việc.

Tiến sĩ Kyra Bobinet, tác giả của cuốn Unstoppable Brain, chia sẻ với Fox News Digital rằng, doomscrolling có thể dẫn đến tình trạng "brain rot" (tạm dịch: thối não) - ảnh hưởng đến trí nhớ và các chức năng nhận thức khác.

Làm thế nào để 'cai nghiện' doomscrolling?

Dù là một thói quen khó bỏ, nhưng bạn hoàn toàn có thể kiểm soát việc tiếp nhận tin tức tiêu cực bằng những cách đơn giản sau:

- Xác định thời gian sử dụng mạng xã hội: Hãy đặt ra một thời gian cụ thể mỗi ngày để kiểm tra tin tức thay để bản thân bị cuốn vào việc lướt mạng trong nhiều giờ. Bạn có thể sử dụng các ứng dụng hoặc tính năng trên điện thoại để giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội.

- Chọn lọc nguồn tin: Lựa chọn những nguồn tin đáng tin cậy và tránh xa những trang web, fanpage chuyên đăng tải tin tức tiêu cực, gây hoang mang. Hãy tìm những trang tin tức có thông tin mang tính xây dựng và tích cực hơn.

- Thực hành các hoạt động thay thế: Thay vì lướt mạng xã hội, hãy thử tìm các hoạt động khác giúp bạn thư giãn và phục hồi tinh thần như đọc sách, nghe nhạc, đi bộ, tập thể dục, thiền... Điều này có thể giúp bạn tăng khả năng sáng tạo và tập trung vào cuộc sống thực nhiều hơn.

- Tăng cường kết nối trực tiếp: Nếu nhận thấy rằng tin tức đang khiến bạn cảm thấy lo lắng hoặc căng thẳng, hãy dừng lên mạng và thực hành trò chuyện với người thân, bạn bè. Những cuộc trò chuyện lành mạnh sẽ giúp cân bằng cảm xúc, kéo bạn khỏi trạng thái u sầu.

Thói quen lướt tin tiêu cực là một chiếc bẫy tinh thần, hút cạn năng lượng từng chút một mà bạn không hề hay biết. Tuy nhiên, nhận thức được tình trạng này chính là bước đầu tiên để kiểm soát nó. Hãy chủ động lựa chọn nội dung bạn tiếp nhận, đặt ra giới hạn cho bản thân và ưu tiên sức khỏe tinh thần hơn những tin tức không cần thiết.