Những Gen Z 'năng suất độc hại'?

Có những người luôn mang cảm giác phải bận rộn, dù ở nhà hay nơi làm việc, hiếm khi tự cho phép bản thân nghỉ ngơi. Ngay cả khi tạm ngưng công việc để thư giãn, họ lại ám ảnh bởi ý nghĩ mình đang lười biếng.

Đây là tình trạng không hiếm gặp ở thế hệ Gen Z, một biểu hiện rõ nét của hội chứng cuồng năng suất.

'Năng suất độc hại' từ đâu ra?

"Năng suất độc hại" không phải thuật ngữ chính thức trong tâm lý học, mà được xem là hiện tượng ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại, nơi hiệu suất và thành tích ngày càng được coi trọng.

Vấn đề này có thể xuất phát từ nhiều các yếu tố như: áp lực bản thân, áp lực môi trường và thói quen làm việc quá sức.

“Năng suất độc hại mô tả việc không ngừng theo đuổi tư duy làm việc quá mức, vượt quá giới hạn cho phép. Những người bị ảnh hưởng có xu hướng tận dụng tối đa từng phút trong ngày để làm mọi việc có thể”, nhà tâm lý học người Đức Eva Elisa Schneider chia sẻ trên Vogue.

Theo Tiến sĩ Schneider, những người dễ bị ảnh hưởng nhất là người cầu toàn, đặt kỳ vọng cao cho bản thân, đặc biệt, khi họ phải làm việc trong môi trường áp lực. Những người này thường đánh giá bản thân dựa trên thành tích công việc.

Lãnh đạo cấp cao và nhân viên trẻ mới vào nghề cũng dễ rơi vào tình trạng này. Cấp trên chịu áp lực lớn trong việc đạt kết quả, còn nhân viên trẻ cảm thấy cần phải chứng tỏ bản thân, khiến họ dễ làm việc quá sức.

Tác hại nghiêm trọng

New Port Institude chỉ ra 10 dấu hiệu nhận biết của chủ nghĩa năng suất cực đoan

- Ưu tiên công việc hơn sức khỏe. (Làm việc bỏ quên thời gian nghỉ ngơi ít, bỏ bữa, ăn nhanh trên đường đi hoặc không tập thể dục do thiếu thời gian).

- Cảm thấy tội lỗi khi nghỉ ngơi.

- Thực hiện đa nhiệm suốt ngày đêm.

- Chỉ tập trung vào các nhiệm vụ có mục tiêu rõ ràng.

- Liên tục so sánh bản thân với người khác.

- Không bao giờ hài lòng với công việc của mình (dấu hiệu của chủ nghĩa hoàn hảo).

- Thường xuyên cảm thấy cáu kỉnh và mệt mỏi.

- Mất hứng thú với các hoạt động và sở thích cá nhân.

- Sao nhãng các mối quan hệ cá nhân.

- Làm việc để tránh những cảm xúc khó chịu hoặc đối phó với các vấn đề cá nhân.

Trên mạng xã hội Việt Nam, nhiều người trẻ bày tỏ họ cảm thấy "tội lỗi" khi một ngày chỉ nghỉ ngơi mà không làm việc, dù đó là ngày nghỉ hoặc cuối tuần.

Tuy nhiên, năng suất độc hại có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, cả về thể chất và tinh thần.

Người mắc hội chứng này dễ gặp căng thẳng, lo lắng, mất ngủ, cảm giác tội lỗi, thậm chí trầm cảm và khủng hoảng. Về thể chất, họ có thể bị rối loạn giấc ngủ, đau đầu hay gặp vấn đề tiêu hóa.

Ngoài ra, họ có thể gặp phải các xung đột trong mối quan hệ cá nhân do ít dành thời gian cho gia đình, bạn bè và sở thích riêng.

Giải pháp

Tiến sĩ Schneider cho rằng, làm việc liên tục không đồng nghĩa với năng suất cao hơn.

"Những người mắc hội chứng cuồng năng suất luôn trong trạng thái căng thẳng, khiến họ kém sáng tạo, dễ mắc lỗi và mất tập trung hơn. Không ai có thể duy trì hiệu suất cao nhất mọi lúc. Hiệu suất mạnh mẽ đòi hỏi sự cân bằng. Nghỉ ngơi và phục hồi là điều cần thiết để duy trì năng suất bền vững", bà chia sẻ.

Vì thế, Gen Z có thể áp dụng 7 cách sau để khắc phục vấn đề này:

- Thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc và thời gian cá nhân: Đặt ra giờ làm việc cố định, tắt thông báo khi nghỉ ngơi và dành thời gian cho bản thân, gia đình.

- Nghỉ ngơi thường xuyên: Tạo ra những khoảng nghỉ ngắn như uống trà, đi dạo hay đơn giản là ngồi thư giãn.

- Tạo thời gian không làm gì cả: Ngắt kết nối với những việc hối hả. Bạn có thể đi dạo, thiền, nằm thư giãn để nạp lại năng lượng.

- Chăm sóc bản thân: Tập một môn thể thao mới, ăn uống lành mạnh và đảm bảo ngủ đủ giấc.

- Quản lý cảm xúc: Nhận biết và đối mặt với cảm xúc tiêu cực, học cách thư giãn thay vì dùng công việc để tránh né những cảm xúc này.

- Lên lịch giao lưu xã hội: Gặp gỡ với bạn bè, gọi điện nói chuyện với người thân hay một buổi hẹn hò với người yêu. Bạn cần dành thời gian cho những người bạn yêu thương nhất.

- Tìm sự hỗ trợ: Bạn cần tham khảo ý kiến chuyên gia nếu cần. Các bác sĩ trị liệu về tâm lý có thể giúp bạn khắc phục tình trạng năng suất không lành mạnh.