Chạy trail là bộ môn chạy chinh phục địa hình giúp kích thích cơ thể sản sinh các hormone hưng phấn, chữa lành cả thể chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, trạng thái này lại khiến cơ thể không nhận ra dấu hiệu bất thường và đẩy vận động viên đối mặt với nguy cơ chấn thương, vì vậy sự hiện diện của đội ngũ y tế chuyên nghiệp trở thành yếu tố không thể thiếu trong mỗi giải đấu.
Chạy trail - Bộ môn "hành xác" chứa hormone “chữa lành"
Giữa làn sóng tìm về thiên nhiên để chữa lành những áp lực của cuộc sống hiện đại, chạy Trail nổi lên như một lựa chọn hàng đầu dành cho những người muốn tìm kiếm một môn thể thao kết hợp giữa sức khỏe thể chất và sự tĩnh tại trong tâm hồn. Không chỉ là sân chơi riêng của giới trẻ, bộ môn này đang thu hút cả những người lớn tuổi tìm kiếm sự bền bỉ, dẻo dai. Vậy điều gì đã khiến hàng chục ngàn người sẵn sàng rời bỏ sự tiện nghi, lặn lội lên núi từ 1-2 giờ sáng để tham gia vào một hành trình vốn được coi là 'hành xác' nhưng lại gây nghiện đến lạ kỳ?
ThS.BS Lê Đình Thái (Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh) - người có gần một thập kỷ làm công tác y tế, bám trụ trên các cung đường khắc nghiệt, lý giải rằng chạy trail không chỉ là vận động mà thật sự là một liều thuốc chữa lành cho cả thể chất lẫn tinh thần nhờ các cơ chế sinh học tinh vi.
“Việc cơ thể vận động ở cường độ cao và liên tục không chỉ rèn luyện sức khỏe cho vận động viên, mà còn kích hoạt những cơ chế sinh học rất đặc biệt. Khi chạy, não bộ sẽ giải phóng các hormone "hạnh phúc" như Dopamine, Endorphin và đặc biệt là Endocannabinoid - một hoạt chất tự nhiên có cấu trúc tương tự thành phần trong cần sa, giúp xoa dịu áp lực và giảm đau tức thì. Khi cảm giác thăng hoa này cộng hưởng cùng cảnh sắc hùng vĩ và khát khao chinh phục, ý chí của người chạy sẽ được đẩy tới những giới hạn mà người bình thường hiếm khi chạm tới”, bác sĩ Thái cho biết.
Đó là lý do tạo nên nghịch lý lạ lùng: Dân Trail không chỉ nghiện cảm giác thăng hoa, mà nghiện chính sự mệt mỏi và kiệt quệ trên các cung đường. Để rồi dù vừa lết về đích vừa thề “không bao giờ quay lại”, họ vẫn bị cơn “nghiện hành xác” lôi kéo trở lại vạch xuất phát vào mùa giải tiếp theo.
Khi hormone “chữa lành” che mờ tín hiệu của cơ thể, đẩy vận động viên tới nguy cơ chấn thương.
Cảm giác hưng phấn từ các hormone rất dễ khiến vận động viên bị lu mờ lý trí, rơi vào cái bẫy của sự chủ quan, không còn đủ tỉnh táo để phân định đâu là sự mệt mỏi sinh lý và đâu là dấu hiệu kêu cứu từ cơ thể.
Thông thường, nhắc đến chấn thương khi chạy Trail, người ta chỉ nghĩ đến những tác động ngoại lực như lật cổ chân, đau khớp gối do địa hình hay sai sót kỹ thuật. Thế nhưng, bác sĩ Thái cảnh báo rằng rủi ro đáng sợ hơn lại đến từ những rối loạn thầm lặng bên trong cơ thể.
“Các hormone hưng phấn thực chất là một "con dao hai lưỡi". Chúng giúp vận động viên bứt phá giới hạn, nhưng cũng khiến người chạy phớt lờ những tín hiệu cầu cứu của cơ thể. Khi cảm giác đau bị che lấp, việc vận động quá mức sẽ đẩy runner rơi vào những rủi chấn thương nguy hiểm như sốc nhiệt, tiêu cơ vân hay thậm chí mất ý thức ngay trên đường chạy”, bác sĩ Thái khuyến cáo.
Đội ngũ y tế - Điểm tựa an toàn trên mọi cung đường khắc nghiệt
Y tế được xem là yếu tố bắt buộc cần phải có trong mọi giải đấu, giúp đảm bảo an toàn cho các vận động viên trong mọi biến cố xấu trên đường chạy. Với kinh nghiệm gần một thập kỷ đồng hành cùng các giải đấu khắc nghiệt nhất miền Bắc, bác sĩ Thái cùng đội ngũ y tế Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc quan niệm, y tế giải chạy không phải tìm cách xử lý tốt nhất mà là phương án phù hợp nhất trong hoàn cảnh khó khăn giữa núi rừng hiểm trở. Muốn vậy, đội ngũ y tế cần có sự chuẩn bị chủ động và toàn diện.
Một hệ thống an toàn phải lường trước được mọi nguy cơ chấn thương có thể xảy ra để xây dựng kế hoạch y tế kỹ lưỡng nhất: từ vật tư y tế, đội ngũ bác sĩ đến phương án xử lý chấn thương, sẵn sàng ứng cứu vận động viên giữa địa hình hiểm trở.
Để nâng tầm tính chuyên nghiệp trong công tác bảo trợ y tế, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc đang đẩy mạnh việc sàng lọc sức khỏe chủ động trước mỗi giải đấu. Thông qua các bài kiểm tra tim mạch, cơ xương khớp và đo điện tâm đồ ngay tại chỗ, đội ngũ y tế giúp runner nhận diện chính xác giới hạn thể trạng của bản thân. Đây là 'hàng rào bảo vệ' quan trọng để mỗi cuộc đua thực sự là một hành trình trải nghiệm an toàn và thăng hoa trọn vẹn.
Chạy Trail là hành trình chinh phục giới hạn, nhưng không phải là một canh bạc với sức khỏe. Để đam mê được bền bỉ, mỗi vận động viên cần học cách lắng nghe cơ thể, tầm soát sức khỏe thường xuyên để hiểu bản thân thay vì chỉ chạy theo cảm giác hưng phấn nhất thời. Bởi suy cho cùng, về đích an toàn mới chính là vạch đích quan trọng nhất của mọi cuộc đua.
Lắng nghe full những chia sẻ của bác sĩ tại đây: Link